Албумот што сега го слушам е еден од многуте докази дека прогресивна музика во поранешната СФРЈ се компонирала претежно на нејзините ‘маргини’, односно, во Македонија и Словенија. Додека посреде најчесто имало класичен рок-ен-рол, на маргините имаше Леб и Сол и Лајбах. Во приказнава тоа е македонската паралела на Videosex – Бастион.

Електро-поп!

За еден од најдобрите македонски албуми на сите времиња веќе се пишувало премногу, а сепак не можам да прерипам и да не напишам некој збор за оригиналниот дел од ова издание, толку многу што изреката „Да се зборува за музика е како да се танцува за архитектура” ми изгледа смешна. Сè започнува со ‘Good morning darlings’, нежно галење по главата од уште понежниот глас – еден од напрепознатливите – Ана Костовска. Текстовите на Манчевски се визуелни (‘Hollywood’, ‘Hot day in Mexico’) и поинтилистички (‘Mr. Complex’, ‘Deca Sunca’), исто како и неговите режисерски дела подоцна. Идното творештво на Џајковски исто така се наѕира од ова дело, само што овде музиката е минималистичка и, со право, се остава повеќе простор на ритамот, гласот и лириката. Во еден краток момент (‘Molitva’) албумот го внесува и македонскиот мелос и, секако, македонската мелахолија, но албумот е претежно диско-ориентиран, па некои теми (‘Boje’, ‘Mr.Complex’) можам лесно да ги замислам на денс-подиум. Мој фаворит е емоционалната ‘Mesec u šolji’, со прекрасна бас-линија, полноќен амбиент и соодветно нежен полноќен глас.

photo © Милчо Манчевски

Јас сум врсник со албумот, па не можам да зборувам за неговото непосредно влијание во тие времиња, но влијанието на Бастион врз современата музичка сцена во Македонија е подеднакво големо колку и било кој друг електро-поп состав од осумдесетите. Премногу е очигледно дека PMG Kolektiv ги става рамо-до-рамо и со New Order, впрочем и иницијативата за реиздание со преработки доаѓа од нив. Преработките на Foltin (‘Hot day in Mexico’) и Oliver's Geisha (‘Mr. Complex’), се направени во нивниот стил, но во нив е задржан шармот на оригиналите, што кажува дека сензибилитетот на Бастион се одразува и дваесет години подоцна. Pikolomini (‘Деца на Сонцето’) направил одлична тема која малку наликува на македонскиот гот, но, за големо чудо, оваа многу ми се допаѓа, и секогаш е to be played at maximum volume. За преработките на Bei the Fish (‘Colors’), која е направена како ориентален dub, и на Steel Temple (‘Sun Children’, метал верзија) би рекол дека се донекаде off-topic, но придонесуваат за целовитоста на стиловите во ре-изданието. Преработката на Special Club Band на темата ‘Лица во огледало’ го носи меланхоличниот македонски тон кој се провејува и во нашиот фолклор, и во естрадната музика па и во ова издание, а низ неа провејува сосема мек звук од гитара, и оваа тема има сосема добар потенцијал да стане тв-хит дури и во нашето кревко поднебје. При крајот е поставена преработката на Neletronskiot Guru од која очекував многу (зашто се работи за мојот фаворит) и толку добив - „Месечина во шолја”, направена во манир на The Residents, односно, извртена, преџвакана и исплукана верзија во која многу уживав.

Сè на сè, луѓето кои работеле на ова нешто, завршиле огромна работа, зашто освен прекрасната забава и уживање за сите, направија дигитална документација на едно културно наследство на кое ќе се радуваат многу генерации.

- Bastion -
bastion: Ана Костовска, Милчо Манчевски, Кирил Џајковски, Ljubomir Stojsavlević
(изданија: 1983, 2007)

1. Hollywood
2. Deca Sunca
3. Hot day in Mexico
4. Mesec u šolji
5. Mr. Complex
6. Lica u ogledalu
7. Molitva
8. Boje

rew>>works:

9. Холивуд – PMG Kolektiv
10. Деца на сонцето – Pikolomini
11. Hot day in Mexico – Foltin
12. Мистер Комплекс – Robotek vs. The John feat. Dora
13. Лица во огледало – Special People Club
14. Молитва – KLO
15. Colors – Bei the fish
16. Емил врати се – Pogan Pagan feat. Tamara
17. Mистер Комплекс – Oliver's Geisha
18. Mесечина во шолја – Neletronski Guru
19. Sun Children – Steel Temple