Од правен аспект не е воопошто проблематично (т.е. дозволено е) да се цитираат (во различни стилови) туѓи записи, текстови и други типови на авторски дела. Значи во овој случај нема потреба да даваш фуснота затоа што изворот на информацијата (Водичот на Douglas Adams) веќе си го назначил во својот коментар.

Авторското право во дигитална средина е доста комплицирано од проста причина што она што важи во аналогниот свет не важи и во дигиталниот каде се се одвива со поголема брзина и каде што владее т.н. copy paste култура. Она што се случува со дигиталното авторско право е тоа што и Лесиг го заклучува а тоа е дека т.н. јавна сфера, или пак правата на приватно користење (private use; fair use)едноставно ги нема, т.е. се сведени на минимум. Зошто? Заради тоа што во дигитална средина не само што се применуваат правилата на сега заострениот copyright режим, туку се применуваат и разни технолошки мерки, забрани на пристап до авторското дело кои во аналогниот свет се незамисливи, т.е. бесмислени и смешни. Па така имате ситуација да една е-книга не можете ниту да ја погледнете доколку претходно не ја купите, за разлика од ситуација кога одите во книжара и сакате да купите книга ретко кој ќе ви оневозможи пристап до неа, т.е просто кажано само да ја разгледате, а потоа да одлучите дали ќе ја купите. Затоа Лесиг вели дека американската култура поради големите бизнис концерни и други типови на лоби кои наметнуваат еден рестриктивен тип на copyright режим станува се повеќе контролирана, а не слободна култура. Единствено што јас би се запрашала е колку принципите на индивидуалистичката, слободна култура на Америка се применливи во македонска средина?

Инаку баш ми е драго дека се говори на оваа тема. Чувствувам дека имам многу да кажам.

Зис, не е се така црно-бело. Ако внимателно го пратиш предавањето, ќе забележиш дека Лесиг не бара трудот и талентот да не се вреднува, напротив. Неговото реагирање е против спроведувањето авторски права на начин на кој тие го кочат развојот и ги ограничуваат креативноста и слободата. Ќе ти дадам два примера, еден за правни и еден за физички лица.

1. Да речеме дека имаш фирма во која си вработил тим од талентирани цртачи и сакаш да направиш серија од цртани филмови во кои ќе обработиш класични приказни. Твојата креативна идеја нема да се оствари и децата ќе останат без таа убава серија, бидејќи ќе ти треба богатство за да ги платиш авторските права за Снежана, Пепелашка, Пинокио и слично. Предавањето на Лесиг има примери со Волт Дизни и со сајтот за хакирање на роботот АИБО, кои добро илустрираат какви се овие ограничувања.

2. Тебе како купец на музичко ЦД не ти е дозволено да ја префрлиш музиката на МП3 плеер. Исто така, не ти е дозволено ЦДто да го позајмиш на пријател или да го продадеш. Направи сега аналогија со книга и ќе ти стане јасно во колку лош правец се движи слободната култура.

Правилното решение на проблемот е некаде на средина: да им се овозможи на авторите да си заработат од тоа што го создале, но и да не им се ограничат
---

Се согласувам дека правилното решение е некаде на средина. А екстремите се монополизмот од една страна и фри, опен,(и останати демагогии)... нео-комунистичкото движење од друга страна, кои се всушност еквивалентни според ефектот што го имаат врз економските текови. А тоа е само засилување на монополизмот. Средината е накај либертаријанизмот и слободното претприемаштво.

Поентата е дека ако креирам нешто и се одлучам да го пласирам во било која форма, само јас можам да одберам под кои услови тоа ќе му биде достапно на светот. Тоа е слобода на креација, право на сопственост, или едоставно слобода(збор кој е злоупотребен од разни движења). Ако некому не му одговараат условите за користење на креацијата нека не ја користи. Би требало да има и таков избор, нормално доколку не надвладее другиот екстрем - монополизмот.
Квази-слободарските движења всушност ги ограничуваат слободите на креаторот да го контролира својот изум, продукт,... а ги зголемуваат слободите на конзументите и на востановените индустриски и останати елити. Ваквите идеологии, гледано во економски и политички рамки, само помагаат креативниот и претприемачкиот потенцијал да ограничат и загушат. Како што и комунизмот ја гушеше средната класа, односно буржоазијата. Со овие идеологии се постигнува ефект на обезвреднување на пронаоѓаштвото во најдинамичкиот сегмент- Информатиката. Колку ли слатко ги тријат рацете во ИБМ, ХП, Микрософт, занејќи дека се повеќе таленти го трошат своето време на опен-сорс проекти кои по дефиниција никогаш нема да можат да ги поместат гигантите од сегашната позиција. Прашајте се само зошто тие организации се главни спонзори на опен-сорс движењето, и кај е тука нивната бизнис логика во целава игра..

Да потсетам на еден цитат:
``There are three ways of ruining myself: women, gambling, and inventors. The last is the least agreeable but most certain.''
-Baron Nathan Mayer de Rothschild

Communism is monopoly capitalism

Во врска со правото на сопственост на креацијата: ако гледаш и слушаш и читаш внимателно на тие теми на Интернет ќе видиш/научиш дека тоа право на сопственост на креацијата (таканаречено Авторско право во континенталното европско законодавство или Copyright (право на копирање) во англиското (и американското) законодавство не е од бога, природата или не знам од која семоќна сила дадено (во духот на уставот (или кој документ беше) на САД каде нели се вели дека секој човек има право на...).

Тоа право (право на внимавај! - монопол) на авторот му го дава некој - најчесто општеството, заедницата, државата со одредена цел: зголемени јавни користи (корисности). Тоа е тоа.

Остатокот ти е мешање баби и жаби.

--
Don't attribute to malice what can be explained by incompetence.

Што да ти речам сега. Се те разбирам што ми кажуваш, но за жал ништо не си разбрал од пишаното погоре.
Бог да не чува сите ако треба државата да му го Дозволува правото на сопственост на поединецот.
Државата или општеството треба само да го Осигурува тоа право.

Communism is monopoly capitalism

Другар, тролуваш. Види убаво. Зборуваме за право на сопственост на креацијата, делото (авторско право), а не за сопственост воопшто (или на ствари, земја и што и да е друго).

--
Don't attribute to malice what can be explained by incompetence.

Добро те разбирам за што зборуваш. Само што тебе не ти е јасно дека правото на сопственост за располагање/управување со сопствената креација треба да биде уште посилно од правото на сопственост на движен или недвижен имот. Од самата природа на нештата, креацијата(изумот) е повредна од било кој имот. Некому да му го ограничиш тоа право е како на мајка да и го одземеш детето.
Осеќам дека во оваа дискусија моите зборови одат во бунар без одек, бидејќи фанатизмот и заслепеноста се преголеми.

Communism is monopoly capitalism

Абе азис. Ова цитираново е сериозна теза со еден куп импликации, така што не можеш туку-така да ја соопштиш без да ја аргументираш и одбраниш. До кога за вакви основни ствари ќе се расправаме? Со секоја теза обавезно иде аргумент! Освен ако не цепаш сончоглед пред кооперација со другарите или си стар дедо кој им се обраќа на внучињата. Тогаш не ти треба аргумент - доволна е фасцинацијата од елоквентноста. Ама тука не! Не ти е таква публиката.

Е да бе Глеј, еднаш...

...и тука уште еднаш (два пати) пласираш класична демагогија, демагог ни еден. Никаква корисна, позитивна информација во зборовите, само бегло алудирање на чувства. Вака џабе везеш, бачко. Не знам кој мислиш дека убедуваш вака.

Од каде ваква истрајност во твоево досаѓање? Барем тоа треба да ти се признае. Упорно труеш.

Communism is monopoly capitalism

Со оглед дека правото на недвижен имот трае засекогаш и после смрта на сопственикот се префрла на неговите наследници И со имотот можеш да правиш све што сакаш (вклучувајќи да му одбиеш пристап на секого), ти предлагаш уште „посилно“ право на интелектуална сопственост?
Според тебе, човештвото и ден денес треба да му плаќа (во најмала рака) на тој (или наследниците) што го измислил тркалото? Или пак ако тие „не се сакаат“ со тој што ја измислил осовината, и ден денес имаат право да не дозволат користење на „нивното“ тркало со неговата осовина?

BTW ако ја погледнеше презентацијата ќе видеше дека, за жал, денес интелектуалната сопственост е многу поригорозно заштитена него ли било која друга, било кога.

ps. ако сакаш да учествуваш во дискусија, пристојно би било да:
- не етикетираш како/кого стигнеш (квази- ова, нео- она, фанатаци и сл)
- live on edge, but stay on topic (презентацијата воопшто не беше за софтвер на пр., али ти сепак мораше да посветиш два параграфа глупости на таа тема)
- намали со не-аргументираните генерализации, please

Вака твоето однесување може само да се опише како ТРОЛУВАЊЕ... а за тоа ене ти ја кајгана или whatever... отвори си блог.

Јасно ми е со кого си имам работа, но ете нека е тоа мој тврдоглав придонес кон едукација на определена популација.
И сето тоа погоре не се етикети, туку факти за кои е непродуктивно понатаму да спорам зошто некои со леснотија одржуваат когнитивна дисонанца, и тука нема место за разум.

Communism is monopoly capitalism

Ију, шта ми наприча за кратко време. Не е доволно да го запамтиш терминиот кој тебе ти делува високоинтелектуално. Треба и да го сфатиш што значи - ама навистински и до крај, а не површно. И за оваа основна работа пак ме тераш да ти досаѓам. Когнитивна дисонанца вика...

И генерално за сите на Багра у последно време:

ДА МУ ЕБАМ МАТЕР ЈА НА ТОЈ ШТО ВИ ГИ ШИТНА ВУЈАКЛИИТЕ!

---------------
So, I’ve decided to take my work back underground.
To stop it falling into the wrong hands.

А дали во тролување се брои и кога некој нафрла глупости без да проба да дознае нешто повеќе на таа тема? Затоа што ти правиш баш тоа.

Ако не те мрзеше да провериш (или си презафатен со слободниот софтвер), WIPO (World Intellectual Property Organization) кажува дека копирајт на делото може да се задржи за време на животот на авторот ПЛУС НАЈМНОГУ 50 ГОДИНИ ОД НЕГОВАТА СМРТ. Тоа го имаат прифатено најголем број од земјите во светот како минимум. Има случаи каде што оваа бројка на години е 99. А сигурен сум дека постои процедура да ги смениш овие нормативи.

Е сега, ја не сум технолог/информатичар како тебе, па не сум сигурен која година точно е измислено тркалото, ама ако ликот кој го измислил е умрен во последниве пеесетина години, ти слободно побарај ги неговите наследници и договори се за процент. Додуша, постои мал проблем во сето тоа, затоа што ти не правиш разлика помеѓу патент и копирајт, ама сигурен сум дека вашата википедија олмајти ќе ви понуди задоволителен одговор.

Еве ви помош: www.wipo.int

-----
So, I’ve decided to take my work back underground.
To stop it falling into the wrong hands.

1. Зис вели дека: правото на сопственост за располагање/управување со сопствената креација треба да биде уште посилно од правото на сопственост на движен или недвижен имот.

2. Дамјан вели дека: правото на недвижен имот трае засекогаш и после смрта на сопственикот се префрла на неговите наследници.

3. Дамјан констатира дека ако како што вели Зис правото на сопственост на креација е посилно од она на недвижен имот, тогаш тоа посилно право би резултирало со проблемот наречен тркало.

4. Делот за патенти ти е на место, но не ја менува суштината.

5. Не се нервирај толку.

--
Don't attribute to malice what can be explained by incompetence.

А што правиме ако и ја мислам дека правото на сопственост на креацијата треба да биде уште посилно од правото на сопственост на имот? Со тоа што ултимативна одговорност на оној што нешто измислил( вклучително и одговорноста за успехот или неуспехот на истата) е дали ќе дозволи креацијата да биде употребувана (и усовршувана) од други или не.

Пример кој во овој момент ми текна, а многу е рано да ми работи мозокот, е Сони со својот Бета систем (не знам колку го памтиш истиот). Се појави нешто пред VHS системот патентиран од JVC. Разликата беше во тоа што Сони го заштити патентот на Бета и рече никој не смее да го копира системот, а JVC рече вот д фак, прајте што сакате со него, усовршувајте го и тако даље. Батм лајн: иако Бета беше сто пати побоља од VHS, никогаш не заживеа на пазарот. А за тоа е крив само и само Сони како сопственик на патентот.

Си мај поинт?

И ова:

5. Одамна престанаа да ме нервираат работи на Багра

----------------
So, I’ve decided to take my work back underground.
To stop it falling into the wrong hands.

Не знам што правиме, ај да разговараме за тоа... зошто мислиш така? И во која смисла „посилно“, да не испадне пак дека тропам глупости...

пс. ја знам разликата меѓу патенти и copyright.. не мислам дека е тоа on-topic за оваа тема, но може и за тоа да разговараме ако сакаш.

Како бе „Што правиме“? Вообичаеното во такви пригоди: аргументираме! ама без демагогии, мајки и деца. Аргументирањето е нужно за да им се даде кредибилитет на неизбежните последици на таквиот силен став, а кои се многубројни.

Зошто сметаш дека „правото на сопственост на креацијата треба да биде уште посилно од правото на сопственост на имот?“. Многу озбилна реченица е оваа, мора бар малце да се одбрани.

Иначе, се согласувам дека е пожелно и корисно, кога е тоа можно, да се избегнуваат зборови од Вујаклија.

Ако и ти мислиш дека правото на сопственост на креацијата треба да биде уште посилно од правото на сопственост на имот, тогаш првиот коментар ти е утка, бидејќи таму се обидуваш да направиш поента од тоа дека авторските права според правилата на WIPO е ограничени.

--
Don't attribute to malice what can be explained by incompetence.

Ме тераш у ниедно време да проверувам кој ми бил првиот коментар. Кај ќе ти оди душата?

Значи: WIPO е општоприфатен (еве гледам дека сум се заебал, пошто има контри на Багра) канализатор за заштита од злоупотреба на принципот на авторско право, и тоа и од страна на авторот и од страна на потенцијалните крадци. Принципите на Бернскиот договор кажуваат дека секој автор може толку-и-толку време да се курчи на остатокот на светот и да вика њањањања ја имам вие немате. Ако после толку-и-толку време светот е генерално заинтересиран за во тоа едно дело, тоа станува светска сопственост. По тој принцип, ти и ја можеме неограничено да ги штанцаме и издаваме на пример делата на Бетовен и Шопен БЕЗ ДА ПЛАЌАМЕ ТАНТИЕМИ И СЛИЧНИ РАБОТИ, за да што поголем круг луѓе можат да уживаат во истите. Значи, WIPO е нужно зло на ограничување, гледано од страна на авторите.

За остатокот од прашањата кои ми се поставени, за објаснување најпрво ќе кажам дека точно поради моето верување во светоста на интелектуалната сопственост, ја овие денови очекувам катиљ ферман од најголемата светска издавачка куќа за издавање на нешто нивно тука кај нас. И нема да правам ништо на таа дема се додека не добијам амин од нивна страна, колку и да е тоа лесно изводливо.

Зошто верувам во интелектуална сопственост? Може затоа што ми се случило некои луѓе овде да направат пари од моја идеа, најдиректно украдена од мој концепт пејпр. Може затоа што ми се случило неочекувано некои таму американци да ми платат пари за некој мој авторски труд кога а) тоа најмалку сум го очекувал и б) они ни под разно не морале да го направат тоа, а сепак го испочитувале мојот труд. Можам и за конкретни работи да ти зборувам, ама не јавно. У крајна линија, мене ми е прилично сеедно зошто ти веруваш во тоа што го веруваш за интелектуалната сопственост, се додека во цивилизираниот свет таа е на прво место.

Ајде да видам каква запирка на погрешно место ќе ми изнајдете сега. Ајде да видиме кој прв ќе се фати за цивилизираниот свет

И да, не очекувајте уште многу пати да се навраќам на оваа тема за да си ги објаснувам ставовите. Докторката ми забрани зјапање у монитор наредните три дена

-----------------
So, I’ve decided to take my work back underground.
To stop it falling into the wrong hands.

Сега веруваш дека правото на интелектуална сопственост (или поконкретно) авторското право треба да биде уште посилно од правото на сопственост на имот или не?

Ако да, сеуште не си објаснил што/зошто/како. Ако не...

И другите работи што си ги пишал, ај да речеме се океј, но сето тоа не го менува фактот де темата овде е Free culture, и во горната презентација има објаснување што е тоа и како таа култура е загрозена со развојот на новата технологија. Така, ако гледаше, таму ќе видеше дека делата на Аристотел иако се светска сопственост, сепак, благодарение (?) на технологијата не се баш светска соптсвеност (DMCA, DRM) - а веројатно истото може да ги снајде и Бетовен и Шопен.

Исто така, WIPO, RIAA, и било која друга организација (сега да не ги барам имињата по Интернет) во реалноста ги застапуваат пред се правата на издавачите. Авторите се подолу на скалата на приоритети. Не ми верувај мене за ова - прашај ги авторите:

http://www.jdray.com/Daviews/courtney.html
http://www.negativland.com/albini.html

На крај, мислам дека темава е одлична. Сепак премногу распрскано дискутираме за оние читатели кои не разбираат многу од ова да можат да научат нешто корисно. Референцираш кон бернската конвенција, WIPO итн., па веројатно знаеш што зборуваш. Погоре и уште еден коментар има дека сака коментаторот да каже полно работи. Па ајде предлагам да склопиме пар издржани текстови за авторските права и сл. кои ќе живеат овде на Багра.

--
Don't attribute to malice what can be explained by incompetence.

Правото на интелектуална сопственост треба да биде на исто ниво со стварното право. Ете ти го мојот став, јасно и гласно. Ова не е само мој став. Ова е дел од правните системи (барем на хартија) практично во сите држави.

Еве ти уште еден мој став: Контролата за спроведување на правото на интелектуална сопственост треба да биде поригорозна од онаа кај стварното право. Зошто? Ајде пак ќе сведам на ниво на поединец. Значи, ја не сум некој тајкун со сто фирми. Не се расфрлам со куќи, викендици и коли (затоа што ги немам). Со што можам да конкурирам на пазарот? Само со својата идеа. Ако државата не се потруди да ми ја сочува истата, што тогаш ми останува за на пазар? Апсолутно ништо! А и мораш да признаеш дека многу е полесно некој да ти украде некаков алгоритам кој ТИ го имаш смислено и кој неверојатно лесно решава некаков софтверски проблем и кој ќе ти донесе пари/слава/признание (непотребно прецртати), отколку тој истиот некој да ти ја украде куќата во која живееш.

Гледаш? Све е појасно кога се сведува на ниво на поединец.

Едно морам да признаам: Сите овие меѓународни договори повеќе ги штитат сопствениците на правата (мислам дека Гудбајтс така ги дефинираше) отколку авторите. Сепак, да не заборавиме дека авторите по своја волја ги продаваат (да нагласам: ТИ ПРОДАВААТ) правата на сопственост на фирми, кои после тоа ги застапуваат. Така да не можеме да збориме баш за робовладетелски односи.

Ти должам уште два одговори: 1. Не, не ја гледав презентацијата. Како што и не реплицирав за истата, туку за некои ставови дадени во врска со авторските права. 2. Не сум експерт во областа, ама маката ме натерала да навлезам во истата малку подлабоко. Затоа што ми се случувале цели хумористички серии по македонските таканаречени авторски агенции.

ПС: Потписов го сменив пред да почнам да коментирам на темава, така да не се важи

------------------------
So, I’ve decided to take my work back underground.
To stop it falling into the wrong hands.

Со работа?... изгледа сите заборавија на тој детаљ (посебно кај нас).

Не, воопшто не е лесно да ми ја „УКРАДЕШ“ идејата... многу е тешко! Еве зашто (преземено од Ten ideas about Ideas, via Новица):

Според бројот на off-topic коментари, не си единствен.

Јебемти, не знам од каде да почнам со одговорите! За жал, морам да одам на работа (а пустото не ми дава да преќутам), па ќе се задржам на две-три работи кои ги спомнуваш:

Ако не вадеше реченици од контекст, ќе беше фер и ќе го додадеше наредниот дел, во кој кажувам дека не ја коментирам презентацијата, туку одредени ставови кои се искажани во дискусијата, така да не можеш да речеш дека сум оф-топик. Вака, кога касапиш туѓи мисли за свои потреби, аргументите ти губат на тежина.

Ај и ова да го спомнам, пошто делот со десетте идеи за идеите почнува многу јако: Бев на тоа линкот каде што се повикуваат на Џеферсон и се воодушевив! Насловот на текстот е Thomas Jefferson Supported Open Source! Ова многу, ама премногу ме потсеќа на она дека србите го измислиле интернетот. Го знаеш она, кога мајка му на Марко Крале му вика ’Окани се Марко четовања’. И авторот се повикува на еден таков линк за да докаже некаков свој став??? Ај он, ама и ТИ се повикуваш на нешто такво? Остај друго, вие ОД МЕНЕ барате сериозност и длабочина во објаснувањето и бранењето на ставовите?

Нејсе. Ја не буди лењ, ѕирнав по тоа линковите таму, да видам која мудра глава излегла со еден ваков колосален доказ. Кога оно, Doc Searls, ликот кој го напишал ова, да ти биде УРЕДНИК НА ЛИНУКС ЖУРНАЛ! Еве, ќе те замолам да погледнеш таму каде што прв пат ти се обраќам во овој текст и да ми кажеш како да се воздржам да не речам I rest my case!?

Дамјан друже, идеите се цел на крадци. И верувај ми дека не сум единствен, дури и на овој форум, на кого му се има случено такво нешто. Колку и како јас работам нема никаква врска со тој криминал. Тоа можеш да го приметиш во истиот момент кога ќе излезеш од твојата утописка земја Линуксија.

-------------
So, I’ve decided to take my work back underground.
To stop it falling into the wrong hands.

Не знам зашто си го сфати ова како критика кон тебе... тоа беше само констатација дека дискусијата отиде оф-топик уште на почеток.. и, за жал, никој не ја погледнал презентацијата која е многу поинтересна од парламудањево кое овде се водеше.

BTW прилично е нормално човек со такво мислење за идеите, да пишува за LinuxJournal или слично списание. Сигурно нема да пишува за WindowsJournal

Можеби требаше да го пратам линков до текстов од Wired by John Perry Barlow ... можеби ќе го сметаш за по-„неутрален“ (изгледа аргументацијата не е битна, неутралноста е?!?). Само овој текст е 13 страни и имам чувство дека го надминува лимитот на attention span-от на повеќето тука, па затоа и оној од LinuxJournal ми се виде посоодветен т.е. покомпактен.

Загубата на човештвото се гледа, меѓу останатото, и во отапената моќ на здружување на идеите.
Лично се согласувам со двајцата (дамјан и excellent) и ме чуди што не препознавате дека нема суштинска разлика во она што го зборувате. Суштинска разлика нема зашто товарите суштествено значење на несуштествените елементи од дискусијата, иако вам тоа, најверојатно, ви се чини така.

Терминолошкото толкување е најголем непријател на здружувањето на идеите на мудрите.

Да се премолчи, кога треба, е вистинска мудрост.
Да се умее да се изрази и сподели среќа е најголем подарок од природата.

Кажи де нешто Он-топик, бе Шлајка!

Дамјан, бидејќи е прилично напорна за слушање презентацијата, можеш ли да дадеш едно summary, па да знаеме за што да збориме?
--
Simplius

Еве препис на целото предавање:

http://www.oreillynet.com/pub/a/policy/2002/08/15/lessig.html

--
Don't attribute to malice what can be explained by incompetence.

Поранешен текстописец на Grateful Dead неутрален коментатор на темава? Ова е едно од пооригиналните тврдења што сум ги прочитал на Баграва.

Не постоеше такво тврдење

Знаев !
god damn hippies. we should put them in concentration camps. ©

Јесте да, прочитај го линкот на beefheart.com што го пратив, каде што не само хипиците, туку и панкерите се кандидати за под туш.
--
Simplius

Што правиме со овие два момента, исто обработени во презентацијата како можности:

1. Да беа делата на Грим и слични под копирајт, никој не ќе чуеше за нив, вклучително и Дизни не ќе можеше да ги направи своите најубави цртани/империја. Човештвото ќе беше ускратено од десетици убави бајки.

2. Ако ти седнеш и напишеш прирачник за користење, на пример, велосипед, дали ќе е океј да ти дојде иноваторот на велосипедот (т.е. неговите правнуци) со сурија адвокати и да ти соберат се' што поседуваш, до денар, и плус да лежиш во затвор?

Всушност, јас предавањето на Лесиг го разбирам како барање начин да им се помогне на авторите на креацијата, без тоа да значи уназадување на човештвото. Лесиг се обидува да укаже како низ годините се зголемуваат правата на издавачите, а се намалуваат на потрошувачите (па и авторите).

Значи, иако така на прв поглед не изгледа, јас сметам дека правата на авторите се „поважни“ од правата на потрошувачите, но кога тоа ќе премине граници на апсурд, да се доведе (со закони, секако) во разумни граници. Ако сакаш поконкретно, еве некои ориентациони размислувања:

а) да се намалат годините на задржување на авторски права во периоди кои ќе им овозможат на авторите да ги соберат плодовите на својот труд (пр. 25 години за книга и 10 години за музички албум би требало да е доволно), и

б) да се разграничи до кој степен авторот/издавачот има право да им го ограничува користењето на нивните авторски креации. Тука ти го посочувам случајот со SONY DRM од минатата година.

Иначе, сево ова е за копирајт. Работата со ПАТЕНТИТЕ е драматично полоша.
---

Момент бр. 1: Делата на Грим никогаш не биле под копирајт, бидејќи се работи за германски народни приказни и сказни. Значи од старт open source. Браќата само ги имаат собрано од сите краишта на (идна) Германија и малку потсредено (читај компајлирано) и разубавено, a потоа објавено за да се развие германската национална свест. Тоа било време кога максимата "Deutschland Über Alles" немала така злокобна конотација како век подоцна - служела за обединување на очајно расцепканата Германија. Ко за беља, станале светско наследство, не само германско. Значи Дизни само го дотерал веќе дотераното. Прашање е после како Дизни корпорацијата го третирала користењето на нивната интерпретација на веќе open source ликовите, како Снежана, Трнорушка или Пепелашка.

Од друга страна, од истото време потекнуваат и сказните на Андерсен (прилично меланхолични и тажни, btw), кои сигурно биле едно време под некој копирајт бидејќи се авторски дела. Светот воопшто не бил лишен ниту тогаш, па до ден-денес од нивната убавина, напротив - се работи за најпознатиот Данец. А Дизни дури пред 10-15 години снима адаптација според Андерсенова сказна, Малата Сирена. Значи дури сега неодамна - повеќе поради песимизмот кај Андерсен (кој морале да го преиначат во далеку пооптимистичка приказна со дизниевско/холивудски хепиенд), а сигурно не поради завршувањето на копирајтот (кој којзнае кога престанал). Така што не му држи баш на Лесиг ова. Посебно не дека потребен е Дизни за да стане нешто познато.

Момент бр. 2: Шансите енормно да се збогатам од пишување на прирачник за велосипед, камера, или било каква друга скаламерија се никакви... можам само пристојно да заработам ако е некоја релативно нова технологија. А во тој случај само може да му помогне на оригинаторот во продажбата. Но ако тој процени дека малку повеќе сум отргнал од колачот кој него му следува - ќе летаат пердуви богами. Иако оригинаторот во многу аспекти го ризикува својот углед. Во секој случај, треба да се проучат условите за пишување на third-party прирачник, дали треба дозвола или не; ако да, под кои услови, итн.

А инаку свесен сум дека може на врат да ми се обесат адвокатите на Ворнер (или Мел Бланк) за користење на аватарот на Пепи Смрдо (Pepe Le Pew)... само да се прославам повеќе од него.

Што се однесува до твоите ставови за книги и албуми, апсолутно се согласувам. Со тоа што би додал дека сегашната ситуација со музиката е таква каква е не само поради постоење на механизми за правење и пренос на перфектни бит-по-бит копии. Туку и поради држење на превисоки цени на CD изданијата веќе 20 години. Ај за тоа другпат, ептен се распишав...
--
Simplius

Ниту Lessig, а ниту пак Richard Stallman не го тврдат ова: „сѐ што се креира треба да е open source“. Не знам зошто имаш ваква предрасуда?!?

Всушност и двајцата предлагаат нешто слично на она што се сложивте и ти и Goodbytes.
Сега уште ќе испадне дека и ти си бил tree-hugger, a

Гледаш, реков дека и јас сум лицемерен и демагог некаде... (Tree-hugger? WTF, хипик, анархист...?) И тоа e затоа што од позиција на конзумент солам памет како треба да заработуваат авторите и останатите држачи на права, инаку ништо од бизнисот. А тоа е и позицијата на Lessig.
--
Simplius

Тука кажуваш два поими кои морам да ги искоментирам... и мислам се во сржта на нашево „недоразбирање“, а дури и да се разбираме, сепак вреди да се искоментираат, бидејќи ми се чини дека тоа беше и дилемата кај некои од другите кои дискутираа.

Тоа се „позиција на конзумент“ и „заработуваат“. Прво, општествениот договор наречен Copyright не е замислен за да заработуваат авторите. Суштината на таа идеја е општеството да стане побогато (со знаење и култура). Второ, ти како „конзумент“ сакал, не-сакал, сепак имаш важна улога во создавањето на културата па дури и со најпасивен однос кон неа (не мислам лично, не знам каков однос имаш со кулутрата).

Мисловен експеримент 1: Cpt. Beefheart се раѓа и 20 години живее на пуст остров, по што го „спасуваат“ и го носат во Калифорнија. Дали додека е на пустиот остров ќе ја смисли целата негова музика или пак при неговиот допир со Калифорнија веднаш ќе се фати за хармониката и ќе почне да снима плочи? Мислам не. Неговата музика произлегла од некој општествен контекст, од дружењето со Запа и другите пријатели, од односот на неговите родители, од економската и политичка состојба... од КУЛТУРАТА која постоела се до тој момент. Поентата ми е, не можеме да апстрахираме дека на авторот идеите и креативноста му паѓаат од небо. Да, авторот има нешто индивидуално, кое што во некоја „магична“ интеракција со заедничкото дало некаков резултат...

Мисловен експеримент 2: Simplius се раѓа и 20 години живее на пуст остров, по што доаѓа во Скопје (или барем добива интернет на пустиот остров). Дали на Simplius кога ќе ја слушне музиката на Zappa, Cpt. Beefheart итн. веднаш ќе му се допадне? Дали било кога ќе му се допаѓа. Или пак без општествениот (културниот) контекст во неговиот развој како човек, Zappa ќе биде само непријатен шум. И дали, во тој случај, воопшто Simplius ќе коментираше тука на темава... И дали јас ќе прочитав за Cpt. Beefheart за да се заинтересирам и да ја побарам неговата музика.. Која ако ми се допадне ќе им ја пуштам на другарите... Која ако нив им се допадне... итн... Можеби некој од моите другари ќе се инспирира и самиот ќе стане музичар. Можеби пораката која Zappa сакал да ја пренесе треба пак да ја чуеме...

Или пак, замисли дека музиката на Cpt. Beefheart уште на почетокот не резонирала со неговите блиски пријатели, не се проширила наоколу и засекогаш останала во неговата глава.

Што ми е поентата... културата не е нечива сопственост ... или пак ... е сечија сопственост, сите ние си имаме некој мал дел од неа, преку фини и суптилни интеракции... Дури и ако не придонесуваш директно, дури и едно обично „[18:58] * damjan is listening to "Swastika Eyes" by Primal Scream on XTRMNTR [Amarok]“ на IRC, ќе си ја одигра својата улога во нешто што во иднина ќе го наречат културата на 21-век.

Да не бидам сфатен погрешно, пак ќе повторам, фала богу дека индивидуалноста, таа точка каде што некои идеи резонирале и создале некоја нова ... треба да се почитува и награди! Меѓутоа прашање е дали copyright режимот, каков што се воспоставува од чисто алчни причини денес, всушност не ја нарушува таа суптилна интеракција меѓу луѓето која ја создала оваа култура?

Конечно, можеби не нѝ ни треба copyright. Слободниот софтвер е пример дека систем базиран на copyleft може да функционира.. барем во тој сегмент. Прашањето е отворено, јас немам одговор.. Одговорот пак ќе дојде во некоја интеракција... но се надевам тоа нема да биде еднонасочна тоталитарна наредба од малкумината моќни лобисти кон нас останатите.

ps. мислам дека имам слушано од Cpt. Beefheart нешто и мислам дека ми се свиѓало.. што имаш? mp3-јки нормално

pps. tree-hugger најчесто се употребува за new-age хипиците

го заборавив „Мисловен експеримент бр.3“:
Замисли си ти доаѓа шефот на RIAA и ти вика еве ти ја целата музика на светот, можеш да ја слушаш колку сакаш, под еден услов, САМО ти смееш да ја слушаш музиката. Никако не смееш да му преснимиш на некого ниту песна ниту дел од песна, дури не смееш ни да викнеш другари заедно да слушате било што... Колкава е вредноста на таа музика сега?

BTW, кое е URL-то на горната презентација?

http://www.bagra.org/files/free_culture.swf неќе да е.

Сакам да го блокирам да не ми се вчитува секојпат кога влегувам овде.
--
Simplius

Уф, bagra.org било само.
--
Simplius

Стај си flashblock - http://flashblock.mozdev.org/

Ако некогаш решиш да не користиш Опера.

Всушност, твојата употреба на икончето како аватар спаѓа во fair use*, но како што тргнало да се тенчи тој домеин на чесна употреба, ако не реагираме на време, и тоа ќе може да биде основ за да те тужат за повредени авторски права. Ако размислиш подобро, ова е една од посилните поенти на предавањата на Лесиг.

---
* Fair use = а) не го продаваш одделно или запакувано со друг твој комерцијален производ, и б) се работи за електронска копија на слика со многу ниска резолуција.
---