Нафта, гас и воздигнувањето на Русија
Вовед
Русија е повторно назад на глобaлната стратешка и економска мапа. Таа се трансформираше од префорсирана воена суперсила во нова енергетска суперсила. Енергетските профити веќе не служат за подршка на масивниот воено – индустриски комплекс како што беше примерот во Советскиот период. Новото богатство од нафтата повеќе се претворува во путер отколку во оружје. И после шест години економски раст во Русија, има нова улога на `мека сила` која се простира далеку повеќе и подалеку од енергетските ресурси. Наместо Црвената армија, главна пробивна сила на руската сила во Украина, Кавказот и Централна Азија сега се рускиот гас и нафта како и руската електрична енергија.
Широка палета на нови руски производи, се поголемо ширење на културата преку се повеќето сателитски ТВ канали, растечката и квалитетна филмска индустрија, рок музиката, руските популарни и извонредни романи, повторното раѓање на руската уметност, новите работни места во приватниот и сервисниот сектор – ја направија Русија се поатрактивна држава во поширокиот регион. Милиони луѓе од Кавказ, Централна Азија и од поранешните Советски републики се влеваат во Москва, Санкт – Петербург и другите руски градови во потрага по работа и подобар живот. Како резултат, од 2000 година па наваму рускиот најголем придонес за безбедноста и стабилноста во ранливиот јужен дел не беше преку воената присутност и се повеќето воени бази таму – безбедноста и стабилноста се должи на апсорбирањето на вишокот работна сила од регионалните сојузни држави со што се формира пазар за нивните стоки. Миграцијата во Русија стана Евразиски безбедносен контролер.
Рускиот економски раст и приходите во владиниот буџет се тесно поврзани со светските цени на нафтата и зголемената продуктивност на нафтената индустрија во Русија од 1999 година наваму. Енергијата сега ја има контролата над руската економија и домашната стабилност и го зголемува рускиот интернационален статус – а имајќи ги предвид прогнозите на експертите за цените на енергенсите во иднина, Русија нема да доживее криза во блиска иднина. Според нив, Русија својот врв во производството на енергенси ќе го доживее во 2010 година – се разбира ако уште сега се запре со истражувањето на нови нафтени полиња. Новите нафтени и гасни наоѓалишта се наоѓаат во поладни и подалечни региони со посиромашно развиена инфраструктура. Како и да е, иако нема индикации дека руските енергенси ќе бидат исцрпени во блиска иднина, ако нема редирекција на индустриските напори кон истражување, ако нема развивање на нови полиња, конструкција на нова инфраструктура, Русија сигурно ќе доживее пад на производството...
Развивањето на енергетскиот сектор не е само критична тема за Русија, туку и целиот Евразиски сектор, како и за Азија и Европа, а овде се вбројуваат и САД. Потенцијалниот пад на производството ќе доведе до економско забавување и ќе биде опасно за руските напори за враќање на статусот на светски влијателна земја и ќе влијае на регионалната стабилност.
Русија е повторно на глобалната стратешка и економска мапа. Како една од светските енергетско независни земји, Русија од 1999 година имаше огромен бенефит од комбинацијата на интернационалната загриженост за енергетската сигурност, нестабилноста на Средниот Исток и драматично растечките цени на нафтата. Си ја врати силата на глобалниот енергетски сектор што го уживаше во 70-те и 80-те години, кога СССР, а не Саудиска Арабија беше најголемиот светски производител на нафта. Како резултат, Русија се трансформираше од (неефективна) воено индустриска суперсила во енергетска суперсила. Руската економија со големи чекори оди напред како што расте прозводството на нафтата и нејзините цени. Како и да е, Русија е сеуште мала економија, на ниво на Бразил и Мексико, но ако развојот продолжи со ова темпо, може да се очекува нејзино влегување во премиер лигата – триесетте најразвиени земји во светот особено ако високите цени на нафтата останат високи или растат. Веќе неколку години Русија бележи економски раст не помал од 5 проценти, и не поголем од 8 проценти (2002 – 7.7%; 2003 – 7.3%; 2004 – 7.2%; 2005 – 5.7%...) придружен со огромни повеќегодишни суфицити на државниот буџет и гигантски трговски суфицити (на годишно ниво, суфицитот од 2005 година достигна бројка од околу стогодишни македонски буџети или околу 125 милијарди долари) како и огромните златни резерви според кои Русија се наоѓа на 4-5 место во светски рамки со околу 200 милијарди долари во злато и девизи...
И покрај сите овие (повеќе од) позитивни резултати, таа сеуште не е ни нема да биде во блиска иднина – суперсила од типот на СССР. Новите приходи не се користат за воената индустрија – се користат за развивање на нови технологии, отворање нови работни места, вселенско истражување, враќање на долговите (Русија е виртуелно незадолжена земја со најновите отплаќања на долгот)...
Од 2000 година, наваму, Русија генерално го враќа стариот Советски пристап кон воената присутност во повеќе региони во светот. Но тоа не е нејзината примарна цел... Тоа е само резултат на зголеменото влијание врз останатиот регион, враќањето на рускиот јазик како lingva franca – јазик на трговијата, вработувањето и едукацијата. За многу држави, Русија стана многу попопуларна отколку пред 1990 година. И покрај кризата во Кавказ, проблемот со Украина, никој не очекува воена инвазија од страна на Русија... Се очекува инвазија, ама енергетско – индустриско – трговска. Руските компании започнаа инвазија не само во регионот туку и во целиот свет. Компании инвестираат насекаде, се отвораат руски стопански друштва насекаде во светот. Но не само на тоа поле... Руски софтвер масовно се купува во сите земји во регионот, руски ЦД-а, ДВД-а масовно се продаваат насекаде во светот...
Со сета оваа новостекната моќ, Москва игра внимателно... Своите интереси ги насочува кон ширење на рускиот јазик, руските производи, руската воена опрема... Кога тие интереси ќе бидат задоволени... се враќа во игра старата суперсила...
[i]Превод од англиски – оригинал `The foreign policy centre` - Fiona Hill - `Energy empire: Oil, Gas and Russia’s revival`[i]
Последни коментари