Многу има тука што да се каже... Идеата ти е племенита и патриотска, но сепак далеку од реалноста. Најмногу затоа што погрешно си го лоцирал изворот на проблемите, а со тоа и терапијата, која е корисна, но никако не е доволна. Инаку, светот познава такви „пазарно затворени“ земји: поранешната ни СФРЈ беше една од нив.

1. Македонија произведува многу мала палета на производи, сосема недоволна за современиот човек. Денешниот живот е многу повеќе од јадење и облека.

2. Квалитетот на тоа што се произведува е поретко висок, а почесто просечен, па и низок. Системот за контрола и казна често затајува, а најчесто се користи по потреба, да не речам - нарачка.

3. Трошоците за производство се во најголем број случаи огромни, затоа што имаме ужасно застарена технологија и воглавно се потпираме на сирова работна рака (која е ниско платена, што е добро за работодавците, а лошо за работниците).

4. Фирмите и фабриките се лошо организирани, им требаат длабоки реформи во начинот на работење. Најчесто се превработени, со многу крупна администрација која ја „јаде“ реалната заработка. Стручноста е проблематична, но претежно во повисоките слоеви, таму каде се носат одлуките и каде одговорноста е голема.

5. Менаџментот на повеќето фирми и фабрики работи по сосема застарени методи, а сеуште најчесто практикувани се: пријателските односи, мито и корупција. Менаџерите ретко се врвни експерти во својата област, ретко се надградуваат, ретко се потпираат на способни луѓе и системи во носењето одлуки. Тоа е дел вина на слабиот образовен систем во Македонија, кој вистински не ги подготвува луѓето да се соочат со проблемите во професијата.

6. И „добрите“ фирми имаат проблеми. Најчесто со наплата на долговите. Главниот проблем тука се некомплетните закони, лошата (не)примена, како и ектремно бавните судови. Ова е сериозен проблем, и е надвор од влијанието на фирмата. Со тоа што нема некое влијание, „добрата“ фирма е принудена да „чека подобри денови“, со надеж дека ќе си ги врати парите, во меѓувреме гледајќи напред, кон нов начин за остварување профит.

7. Има една помала група од фирми кои се соочуваат со недостаток на (хај-тек) знаење. Тоа им е потребно или за да се подобрат, или за да се прошират, или во некои случаи, за да воопшто започнат некој бизнис. Во .мк е навистина тешко да се најдат домашни експерти од некои области, бидејќи или за тоа нема факултет, или нема реални системи на кои тие експерти ќе ја здобијат екпертизата (ова патем, покрај сиромаштијата, е и еден од главните причинители за brain drain). Кога веќе сме кај знаењето и факултетите, со разочарување морам да кажам дека: технологија не се студира во сиромашна земја!

8. Македонија се наоѓа во некаква безбедносна мини-криза. Не само странците, туку и домашните инвеститори се плашат тука да ги вложат парите. Или се однапред помирени со ризикот кој го преземаат, ајде да речам - непотребно.

9. Заради многу фактори, банките се плашат да го поддржат деловниот сектор. Засега се задоволуваат со штедење на своите пари кај државата или кај други странски банки, и со мали кредитчиња за обичните граѓани, т.н. потрошувачки кредити. Денес е навистина тешко да се добие добар кредит во .мк, па ако сакаш имај и најдобар бизнис план.

10. Телекомуникациската инфраструктура во .мк е сеуште недоволно развиена, и е премногу скапа. На пример, во една поранешна дискусија за Телеком, еден адвокат кажа дека голем процент од својата заработка треба да ја даде за телефон. Исто е и со Интернет, барем засега. Знам за неколку добри бизнис планови и идеи кои мора да почекаат подобри телекомуникациски времиња.

11. И секако, омилената тема: Политиката! Политиката премногу се меша во економијата. Всушност, развиените земји се познаваат по тоа што економијата ја диктира политиката на земјата. Во неразвиените земји е спротивното: политиката ја диктира економијата на земјата.

Еве, се обидов да ја дополнам сликата која ја опишуваш. Камо да беше доволно само да купуваме домашни производи. Но сепак, во .мк има и добри деловни примери... РЕТКО добри.

Ај да не звучам и ја престрого, ама младината која носеше made in Italy, купено од Италија и одеше на солунски шопинзи и ги уживаше благодетите на виртуелната економска благосостојба, има големо парче одговорност што оваа младина не може да мрдне вон границите на својата прекрасна и тесничка татковина. И сега - уште да клечат на царевка ако си купат некое странско парталче или се напијат амстел (уууу скраја да е), зашто, ете баш со тие пари ќе ја зајкневме кревката ни економија. Летс гет риал.

Приказната во основа се сведува на тоа дека не можеш вечно да трошиш повеќе отколку што си произвел. Значи ќе мора да рикнеш.

tvojata idea e dobra, megjutoa na kratok rok. nitu jas ne sum golem expert po ekonomija, ama znam dovolno za da zabelezam deka kampanjite od tipot 'made in macedonia', davaat rezultat na kratok rok.
imeno, nashtie firmi ke polzuvaat od zgolemenata pobaruvachka na nivnite proizvodi izvesen period i ke ostvarat kakov-takov zgolemen profit. do tuka e o.k. probemot se javuva dokolku ne gi iskoristat tie pari mudro (odnosno vo investicii i inovacii), kako prvo potroshuvachite ke prestanat da kupuvaat poloshi proizvodi za ista (ili pogolema cena. kako vtoro, duri i da ne prestanat da konzumiraat potroshuvachite patrioti, nashite firmi ke ostanat nekonkurentni na nadvoreshniot pazar vo sporedba so stranskite proizvodi, bidejki rabotat pod 'privilegirani', nerealni uslovi. toa na dolg rok doveduva do tehnoloshki zastoi i seriozni problemi za ekonomijata. vo sluchajto na makedonija, smetam deka nie sme tolku mal pazar, shto apsolutno morame da se orientirame kon izvoz, taka shto morame da bideme kompetitivni.
za kraj bi rekol, kupuvajte makedonski proizvodi, ama ako vi se pie dobro pivo, napijte se 'hajneken'. pozdrav

Во светот постои нешто што се нарекува царина и штета што кај нас не фунционира баш така како што фунционира тоа насекаде.
Царината постои за да се заштити домашното производство но не и кај нас.
Ние имаме царина за автомобили а не произведуваме автомобили, очигледно е дека штитиме некого, а тоа не е себеси во секој случај. Знам дека до пред некое време ја штитевме Србија зошто замо за нивните автомобили не се плаќаше царина додека за сите други важеше овој закон. Зошто сеуште е нејасно.

И наместо Македонија како држава да воведе повисоки царини кон некои производи кои ги произведуваме и ние тоа сепак не се случува. Млекото (странско) на пример, доколку царината му е 20-30% би било неконкурентно на нашиов пазар во споредба со битолското, кумановското, скопското итн... што би значело дека народот место да купи некое словенско или пак српско млеко би купил македонско. Истово важи и за други производи, особено за прехранбените зошто тие ионака најмногу се трошат.

Одреден дел од кривицата оди и кај народот кој назнае што е квалитетно, а уште помалку зане што е неквалитетно. Имено за некои блузони, пантолони од да речеме Фронтпејџ се плаќаат по 1500-3000 денари, а самата таа гардероба иако потекнува од германија не е воопшто квалитетна и таму истата чини од 5-10 евра (,алопродажна цена). Ова го знам пошто сум земал од германија близон за 7.5 евра, а истиот тука се продаваше за 2100 денари во наведениот бутик. Истото важи и за некои други продавници тука кои продаваат роба која во својата земја важи за исклучително неквалитетна но тука е доволно да пишува само made in italy за да може да се продава и по далеку повисока цена од нејзината вистинска вредност.

И едно парашање, кога последен пат сте купиле гардероба од македосно производство?

Дефинитивно македонските државјани повеќе сакаат да носат облека (иако понеквалитетна) на која пишува дека е произведена во Италија, отколку наша, далеку поквалитетна гардероба.
Интересно е тоа што има доста гермаски, италијански, а и грчки фирми кои тука ја шиат облеката, значи во наши фабрики, а потоа ни ја враќаат, и нормално ни ја продаваат по енормно голема цена откако ќе напишат дека е направена во нивната земја...

Дека ова не е само во текстилот сведочи и словенската политика. Имено откако ќе ни ги откупи праските кајсиите, пиперките (по мизерна цена), ќе си направи сок од наши овошки, ајвар од наши пиперки и ќе ни ги продаде како готов прозивод по цена која е смешно висока, но...

Onoj koj misli deka so parite moze se, togash e ocigledno deka nikogash i gi nemal - Onazis

Sponsored By

PLAYLIFE Credit Union Inc

Мора да се додаде и еден многу битен фактор=неликвидноста.

Знам многу добри(читај јаки) фирми кои што мака мачат да ги наплатат своите услуги или производи.
Уште потрагично е што знам дупло повеке такви фирми кои што работат добро,стабилно, значи рентабилно.
Воедно имаат обезбедено пласман за наредните 365 дена од производството а се неликвидни према соработниците.
Еве пример.
Една таква фирма со 200 вработени и девизна сметка на која има 6-7 нули позади првата цифра нарачува репро материјал во вредност од 250.000 евра.
При превземање на стоката платена е пола сума а истовремено директорот(сопственикот) на брифинг го известува финасискиот директор дека прикаската е завршена со нив.
Што значи тоа?Дека нема намера да им го плати рестото.
Што повеке.Јасна слика во какви економски услови се стопанисува во државава.
Се убива духот на трговијата,никој не сака да ризикува со инвестиции нормално ако нема некој позади себе да ги наплака парите.

Проблемот со македонската економија е во нејзиното претприемништво, нема врска со потрошувачите(или бар потрошувачите се на второ место, ватевр). Еве само неколку примери.
-Работам во фамилијарниот бизнис, увоз на (претежно) македонски прехрамбени производи во USA; последниве година дена работи и мала продавница. Утре конечно ќе стигнат во продавницата нови македонски производи, што се маткаа по царини и докови цел месец. Причина-македонска малоумност и несериозност. Фирмата што ни го организира контејнерот од таму работи веќе 6-7 години, за нас има организирано околу 10 испораки. Имаа месец дена за да ги средат производите (да стават nutrition facts, даги класифицираат..). Пред да тргне контејнерот, ги предупредивме дека процедурата е стегната и дека МОРА да биде се во ред. Што се случи? На пола производи залепиле, пола не, на цела група од производи ставиле непрописни декларации...абе резил.
ВТОР пример
Решаваме да пробаме да пробиеме македонско сирење. Производителот (кој подоцна се фалеше по весници дека тој лично, со помош на USAID(?!), го средил тоа, ама нема везе) ни испраќа ем неквалитетно, ем лошо пакувано сирење, ем во поголема количина од нарачаната. Резултат-вакуумските пакувања попуштија за месец дена, сирењетосе расипа, а тоа што остана читаво не се трошеше пошто е пресолено.
ТРЕТ пример
Оди татко ми во фабрика за слатки, да види што можат да понудат, пошто се пофалија дека имаат нов газда, нови производи, екстра пакувања. Што да види-чоколади спакувани во црн целофан-апсолутно неприфатливо кога е во прашање чоколадо или било каков благ производ. Пошто знае дека се незгодни нашиве, на директорот на продажба му вика во стил, абе многу сте напреднати, ама треба да поработите уште малку на дизајнот, не е баш по амерички стандарди. У тој момент типов срипува, у стил, кој си ти да ми кажеш што е убаво, си отишол у америка па ми се праиш паметен...
Имам вакви примери на тон, да не фати ептен простор.
Зборот ми е, газдиве у македонија имаат многу големо мислење за себе, мислат странциве се затрчале за нивните производи. Со чест на исклучоци, ама едно 90% од менаџерите треба да си отстапат место на новата генерација, пошто со комуњарски памет ќе го окркаат, ако више не го окркале.

Конкретно за македонската економија...
Македонија како пазар е неисплатлива за инвестирање. Единствена шанса за Македонија се услугите. Не зборам само за телекомуникации или ИТ сектор. Зборувам за услуги во вид на туризам, здравство, R&D компании-развој на лекарства, дизајн, машини-сите тие се гранки за кои колку толку има едуциран кадар. Сепак, зашто да ги ставам парите во Македонија кога можам да ги опнам во Бугарија? И таму има стабилна инфлација, и таму има паметни луѓе, и таму има расурси колку сакаш. Е тука настапува специјализацијата. Види за што те бива и биди најдобар во тоа. А не, Микрон Прилеп ќе ми праи пегли, Фонко ќе праи климатизери...треба да се биде малце објективен и рационален.
Што се однесува до политиката и бизнис клима. ПРВИН ТРЕБА ДА ПОСТОИ БИЗНИС ЗА ДА ИМА БИЗНИС КЛИМА! Се додека не се створи бизнис група која ќе ја притиска владата да среди нешто, владата нема да мрдне со прст! Видете само што прават банките! Кога би постоела Организирана група на земјоделци, бар пола од тоа што се тука во америка, и те како Бучко и Кољо Поповски ќе мрднат.
И за крај, малце за увозот и царината.
Од првиот контејнер што го увезовме, околу 40% од производите моравме да ги вратиме назад. Не ги пуштија пошто во желе бомбоните имало екстракт што не бил по амерички прописи, иако нема никаква разлика меѓу тој и останатите, после, во чоколадите имало 0.7% повеќе протеини отколку што требало по прописите. Останатата стока седеше во складови додека не се средија нови декларации, пошто старите биле подолгнавести...Поента-има многу повеќе стредства за ограничување на увозот отколку само царини, квоти и субвенции. Во Македонија, све што ќе стигне на граница, со мало подмачкување, се сместува право во супермаркет. Само како радикален пример-во Јапонија, коа решиле американциве да извезат бејзбол палици, јапанциве решиле дека треба сите до една да се истестираат за квалитет. Така, собрале банда идиоти и со сите палици лупнале по неколку топки, ѕидови, шипки...